NATO dhe aleatët e tij kanë zbuluar dhe penguar një operacion të fshehtë rus në ujërat e Arktikut, ku dyshohet se nëndetëse ruse po stërviteshin për përdorimin e një teknologjie sekrete që mund të përdoret për sabotimin e kabllove dhe infrastrukturës kritike nënujore.
Sipas Reuters, duke cituar dy zyrtarë perëndimorë, operacioni u zhvillua pranë territoreve norvegjeze të Svalbardit dhe përfshiu njësinë shumë sekrete ruse GUGI, drejtoria e luftës nënujore e Rusisë.
Britania njoftoi se kishte gjurmuar dhe penguar tre nëndetëse ruse, të cilat dyshohet se po zhvillonin një operacion të fshehtë rreth njëmujor pranë kabllove dhe tubacioneve të rëndësishme nënujore që lidhin arkipelagun norvegjez.
Detaje të reja mbi operacionin, të raportuar fillimisht nga Euronews në prill, tani kanë nxjerrë në dritë edhe përfshirjen e Shteteve të Bashkuara, vendndodhjen e aktivitetit dhe ekzistencën e një arme ose teknologjie të klasifikuar që Rusia po simulonte ta përdorte.
Britania e Madhe, Norvegjia dhe SHBA-ja zhvilluan një operacion të përbashkët për të monitoruar lëvizjet ruse.
Forcat aleate arritën t’i gjurmonin dhe t’i devijonin mjetet ruse përpara se ato të përfundonin stërvitjen.
Megjithatë, sipas zyrtarëve të cituar nga Reuters, asnjë kabllo nuk u dëmtua, transmeton Telegrafi.
Rusia dyshohet se e përdori operacionin si një stërvitje për të simuluar vendosjen e kësaj teknologjie sekrete në rast të një konflikti të drejtpërdrejtë me NATO-n.
Zyrtarët perëndimorë nuk pranuan të japin detaje mbi armën apo teknologjinë që po testohej.
Ndërsa përballjet zhvilloheshin në det, zyrtarët britanikë dhe norvegjezë i përcollën Moskës informacionin që kishin mbledhur, në një përpjekje për të parandaluar përdorimin e kësaj teknologjie kundër infrastrukturës kritike.
Kabllot nënujore me fibra optike, disa prej të cilave kanë trashësi të ngjashme me një zorrë kopshti, janë infrastruktura kryesore përmes së cilës kalon pjesa dërrmuese e trafikut global të internetit.
Ato janë thelbësore jo vetëm për komunikimet ndërkombëtare, por edhe për transaksionet financiare dhe funksionimin e ekonomisë globale.
Pikërisht për këtë arsye, këto struktura janë bërë gjithnjë e më shumë objektiv i mundshëm për ndërprerje ose sabotim.
Ministria ruse e Mbrojtjes nuk komentoi raportimin. Kremlini ka mohuar vazhdimisht akuzat se Rusia kryen operacione sabotimi në vendet anëtare të NATO-s.
Ministri norvegjez i Mbrojtjes, Tore Sandvik, tha për Reuters se operacioni i përbashkët i kishte dërguar Rusisë një mesazh të qartë.
“Ne kemi bërë të qartë në mënyrë të padiskutueshme për autoritetet ruse se çdo përpjekje për të goditur infrastrukturën tonë kritike do të zbulohet dhe do të ketë pasoja”, deklaroi ai, duke shtuar se askush nuk ka interes për përshkallëzimin e tensioneve në veriun e largët.
Vëmendja e NATO-s ndaj infrastrukturës nënujore është rritur ndjeshëm që nga shkatërrimi i tre tubacioneve nënujore të Nord Stream, në vitin 2022, të cilat transportonin gaz rus drejt Gjermanisë.
Që nga viti 2023, aleatët kanë vërejtur gjithnjë e më shumë anije që kryejnë aktivitete hartografike dhe mbikëqyrëse mbi infrastrukturën nënujore, përfshirë tubacionet, kabllot e energjisë dhe kabllot e telekomunikacionit.
Aktivitete të tilla nuk janë domosdoshmërisht të paligjshme kur kryhen në ujërat ndërkombëtare. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se në disa raste ato mund të shërbejnë si fazë përgatitore për operacione sabotimi.
Bruce Jones, bashkëpunëtor i lartë në Brookings Institution, tha se Evropa për 25 vjet ka ndjekur dy procese paralelisht: ka rritur ndjeshëm varësinë nga infrastruktura në shtratin e detit, ndërsa ka zvogëluar kapacitetin për ta mbrojtur atë.
Sipas tij, Evropa tani po përpiqet ta rindërtojë këtë kapacitet, përballë asaj që ai e përshkroi si rritje të kërcënimit rus.
Zbulimi i operacionit pranë Svalbardit nënvizon rëndësinë në rritje të luftës nënujore dhe mbrojtjes së infrastrukturës kritike, veçanërisht në Atlantikun e Veriut dhe në rajonin strategjik të Arktikut.
